สมการความฉลาด: เรียนปริญญาโทเพื่ออะไร? – วิทยาการคอมพิวเตอร์ นิด้า


เคยลองสุ่มถามนักศึกษาในรั้วนิด้าหลาย ๆ คนว่าที่มาเรียนโทเรียนเอกกันนี้เพื่ออะไร? บางคนงานประจำก็ยุ่งมากอยู่แล้ว ยังต้องเจียดเงิน เจียดเวลา มาเรียนเอาตอนสุดสัปดาห์ที่น่าจะเป็นช่วงเวลาที่ได้นอนเล่นพักผ่อนอยู่ที่บ้านเสียอีก

คำตอบแบบตามทฤษฎีก็คือ เรียนเพื่อให้รู้ เรียนเพื่อให้ฉลาด มีความรู้ติดตัวไว้ก็ไม่เสียหายอะไร แต่ในความเป็นจริงแล้วคำตอบที่ได้ยินมากกว่า ก็คือ เรียนต่อเพื่ออนาคต เผื่อจะมีโอกาสสมัครงานได้หลากหลายขึ้น เผื่อจะมีโอกาสได้เลื่อนตำแหน่งสูงขึ้น หรือ เผื่ออีกหน่อยเกิดอยากทำงานเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยบ้างก็จะได้ทำได้เลย และอีกหลาย ๆ เผื่อ

สำหรับคำตอบแบบหลังนี้ แปลว่า คนตอบไม่ได้เรียนเพื่อต้องการความรู้ความฉลาดเป็นหลักหรอกหรือ? ถ้าเป็นแต่ก่อนคำถามนี้อาจจะตอบให้ฟังดูดียาก แต่ตอนนี้มีคนเสนอมาแล้วค่ะว่า การกระทำที่เราทำเพื่อให้เกิดทางเผื่อเลือกเยอะ ๆ ไว้ก่อนสำหรับอนาคตนี่ล่ะ คือ ที่มาของความฉลาด

ไอเดียนี้ถูกถ่ายทอดในรายการ TED ที่โด่งดังระดับโลก โดยมีนักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกันคนหนึ่ง (ประวัติการันตีได้ว่าเป็นคนหนึ่งที่เก่งมากถึงมากที่สุด) อยากจะเขียนสมการที่นิยามความฉลาดอย่างเป็นรูปธรรมขึ้นมาให้ได้ ศึกษาอยู่หลายปีก็ออกมาเป็นสมการสั้น ๆ หนึ่งสมการที่บอกว่า ความฉลาดจริง ๆ แล้วมันก็คือแรงชนิดหนึ่ง แรงที่ผลักดันให้เราทำอะไร ๆ ไปในทิศทางที่จะเพิ่มทางเผื่อเลือกในอนาคตของเราให้ได้มากที่สุด ให้หลากหลายที่สุด โดยจำกัดข้อขัดแย้งในทางเลือกเหล่านั้นให้เหลือน้อยที่สุดไปพร้อม ๆ กัน
Equation of Intelligence
equaltionOfIntelligence_explain

สมการนี้ได้รับความสนใจเป็นที่ถกเถียงมากถึงขนาดมีบางคนเปรียบว่า มันอาจเป็นสมการการคิดค้นที่โดดเด่นใกล้เคียงกับสมการอมตะ E = mc^2 ของไอสไตน์ก็เป็นได้ ซึ่งถ้าอ้างจากสมการความฉลาดใหม่นี้ก็แปลว่า การที่นักศึกษาเลือกเรียนต่อเพราะอยากสร้างทางเผื่อเลือกในอนาคตไว้เยอะ ๆ นี่ ไม่ได้แปลว่าคิดแบบนี้แล้วจะไม่ฉลาดหรือไม่ได้ความรู้ หรือได้แบบไม่เต็มที่ แต่การคิดแบบนี้แล้วลงมือกรุยทางเลือกอนาคตให้มันเพิ่มขึ้นมาได้จริง มันเป็นกระบวนการการกระทำที่กำลังค่อย ๆ สร้างความฉลาดให้เกิดขึ้นในตัวนักศึกษาต่างหาก และตราบใดที่ไม่หยุดการสร้างทางเผื่อเลือกให้อนาคตตัวเอง ตราบนั้นความฉลาดของนักศึกษาก็ยังคงจะเพิ่มพูนขึ้นได้อีกเรื่อย ๆ ค่ะ

สำหรับนักศึกษาปริญญาโทสาขาวิทยาการคอมพิวเตอร์ สามารถลองนำสมการนี้ไปทดลองสร้างระบบปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligent) ที่ทำงานตามแนวทางความฉลาดใหม่นี้ได้นะคะ แทนที่จะเซ็ตเป้าหมายคงที่ไว้แล้วหาทางไปให้ถึงให้ได้แบบเดิม ก็เปลี่ยนเป็นให้คอมพิวเตอร์เลือกทำอะไรก็ตามในทิศทางที่จะทำให้เกิดทางเผื่อเลือกในอนาคตมากที่สุดแทน ซึ่งจากตัวอย่างที่ยกมาในคลิปข้างล่างมีการเสนอไว้ว่าสามารถทำโปรแกรมได้หลากหลาย ตั้งแต่โปรแกรมการเงิน โปรแกรมการตลาด ไปจนถึงโปรแกรมเกมเลยค่ะ

(แปลจากในคลิป) >> พวกเรามักติดกับภาพจากภาพยนตร์ว่า ถ้าสร้างปัญญาประดิษฐ์ให้ฉลาดมาก ๆ เข้า วันหนึ่งในอนาคตเหล่าหุ่นปัญญาประดิษฐ์นั้นจะลุกขึ้นมาควบคุมโลกและปกครองมนุษย์แทน แต่ที่จริงแล้วเป็นเพราะมนุษย์พยายามที่จะควบคุมอนาคตให้เป็นไปอย่างที่ใจต้องการมากที่สุดต่างหากล่ะ ความฉลาดต่าง ๆ ถึงได้ถูกสร้างขึ้น <<

 
ผู้เขียนบทความ: อ.ดร.ฐิติรัตน์ ศิริบวรรัตนกุล, หัวหน้าสาขาวิชาเอกวิทยาการคอมพิวเตอร์ (หลักสูตรปริญญาโท) คณะสถิติประยุกต์ นิด้า
แหล่งข้อมูลอ้างอิง: “Alex Wissner-Gross: A new equation for intelligence,” filmed at TEDxBeaconStreet, November, 2013.